Płyny to podstawa: dlaczego nawadnianie jest ważniejsze, niż myślisz (i jak to robić dobrze)?

Kiedy dopada biegunka albo wymioty, pierwsza myśl, jaka przychodzi do głowy, to „czym zatrzymać objawy?”. Tymczasem pierwszy krok do bezpiecznego leczenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych, to nawodnienie. Właściwa podaż płynów decyduje o tym, jak zniesiesz chorobę, jak szybko wrócisz do formy i czy nie pojawią się powikłania.

Dlaczego odwodnienie jest groźne?

Z każdą wizytą w toalecie tracisz wodę i elektrolity. Przy biegunce i wymiotach organizm nie nadąża ich uzupełniać, czego efektem jest odwodnienie – krew gęstnieje, ciśnienie spada, a narządy pracują gorzej. U małych dzieci i osób starszych ten proces zachodzi szczególnie szybko i jest niebezpieczny.

Pierwsze objawy odwodnienia są dość subtelne. Pojawia się silne pragnienie, suchość w ustach, ciemny mocz, rzadkie oddawanie moczu, ból głowy. Łatwo to zrzucić na przemęczenie, tymczasem organizm już wysyła sygnały alarmowe. Gdy odwodnienie się pogłębia, dochodzą: nadmierna senność, zawroty głowy, kołatanie serca, a nawet zaburzenia świadomości.

Tempo odwodnienia bywa groźniejsze niż sama biegunka. Łagodny epizod jelitowy u osoby, która pije odpowiednią ilość płynów, często mija bez śladu. Taka sama biegunka u dziecka, które odmawia picia, może w krótkim czasie skończyć się pobytem w szpitalu. Dlatego w domowej apteczce zawsze warto mieć elektrolity i preparaty z diosmektytem, takie jak Smecta na wymiotowanie i biegunkę. Takie połączenie zwiększa szanse na szybsze pozbycie się toksyn z organizmu, zatrzymanie biegunki i uniknięcie odwodnienia.

Co i jak pić, żeby skutecznie się nawodnić?

Najlepiej nawadniają płyny, które zawierają wodę, sole mineralne i odrobinę glukozy. Tak działają doustne płyny nawadniające (ORS). Zawarta w nich glukoza ułatwia wchłanianie sodu i wody w jelicie, a elektrolity pomagają utrzymać równowagę wodno-elektrolitową.

Zwykła woda też jest potrzebna, ale sama w sobie nie uzupełni strat soli i potasu. Herbata czy delikatny napar z ziół mogą być dobrym uzupełnieniem. Bulion dostarcza części elektrolitów, ale bywa za tłusty i za słony, dlatego lepiej traktować go jako dodatek, a nie jedyne źródło płynów.

W czasie biegunki i wymiotów należy unikać alkoholu, bo podrażnia układ pokarmowy i działa moczopędnie, przez co może przyspieszyć odwodnienie. Ogranicz też mocną kawę i słodzone napoje gazowane.

Najważniejsza zasada: pij często, małymi porcjami. Kilka łyków co kilka minut działa lepiej niż jedna duża szklanka wypita naraz.

Najczęstsze błędy podczas nawadniania

Pierwszy błąd to picie zbyt dużych ilości płynu w krótkim czasie. Wymiotujesz, więc sądzisz, że szybko „nadrobisz” straty. Organizm może jednak zareagować gwałtownym skurczem żołądka i odruchem wymiotnym.

Drugi błąd to picie wyłącznie czystej wody. Gdy biegunka trwa dłużej, tracisz nie tylko wodę, lecz także sód, potas i inne minerały. Sama woda rozcieńcza krew, ale nie przywraca równowagi elektrolitów. W efekcie możesz poczuć się jeszcze gorzej.

Trzeci błąd to ignorowanie pierwszych sygnałów odwodnienia. Im dłużej zwlekasz, tym trudniej nawodnić się samodzielnie.

Jak zapobiegać odwodnieniu podczas biegunki?

Jeśli dopadła Cię biegunka, potraktuj nawodnienie jako priorytet. Pij małe porcje płynów przez cały dzień, także w nocy. Po każdym luźnym stolcu lub epizodzie wymiotów sięgnij po kolejną porcję wody z dodatkiem elektrolitów.

Jedz lekkostrawne produkty, np. gotowany ryż, banany, gotowane warzywa, sucharki. Dużo odpoczywaj. W ten sposób odciążysz jelita, a organizm skupi się na walce z infekcją i utrzymaniu prawidłowego nawodnienia.

W leczeniu biegunki, zwłaszcza na początkowym etapie, warto też sięgnąć po preparat z diosmektytem. To naturalna glinka, która wiąże w świetle jelita drobnoustroje i toksyny, pomaga w ich usuwaniu i skraca czas trwania objawów, przy zachowaniu prawidłowej motoryki jelit. Dzięki temu nawadnianie staje się łatwiejsze, bo jelita szybciej wracają do równowagi.

Gdy mimo picia czujesz narastające osłabienie, masz problemy z oddawaniem moczu, pojawia się splątanie, bardzo silny ból brzucha, wysoka gorączka lub krew w stolcu, nie zwlekaj z wizytą u lekarza.

*To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

SMECTA, Diosmectite, 1 saszetka zawiera 3 g diosmektytuw postaci glinokrzemianu. Substancje pomocnicze o znanym działaniu: glukoza, sacharoza. 1 saszetka zawiera 0,679 g glukozy i 0,27 g sacharozy. Postać farmaceutyczna: proszek do sporządzania zawiesiny doustnej. Wskazania do stosowania: leczenie ostrej biegunki u dzieci w wieku powyżej 2 lat w połączeniu ze stosowaniem doustnego płynu nawadniającego oraz ostrej biegunki u dorosłych, leczenie objawowe przewlekłej biegunki czynnościowej u dorosłych. Przeciwwskazania:Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą (glukoza jednowodna, sacharynian sodu, aromat pomarańczowy, aromat waniliowy). Podmiot odpowiedzialny: MAYOLY PHARMA FRANCE, 3 Place Renault, 92500 Rueil-Malmaison, Francja, Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego przez MZ: R/0538 Data ostatniej aktualizacji: maj 2025 r.

Artykuł nie zastępuje konsultacji lekarskiej, jeśli występują u Ciebie objawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ustalić przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Artykuł zweryfikowany merytorycznie przez: lek. Michała Dąbrowskiego