Poradnia w Wo艂ominie

Poniedzia艂ek - Pi膮tek, od 8:00 do 21:00
Sobota, od 8:00 do 19:00
Niedziela, od 8:00 do 16:00 (od 1.09.)
ul. Mi艂a 3, 05-200 Wo艂omin, 3 pi臋tro

Poradnia Warszawa Bia艂o艂臋ka

Poniedzia艂ek - Pi膮tek, od 9:00 do 21:00
Sobota, od 8:00 do 16:00
ul. Mochty艅ska 65, 03-289 Warszawa

Poradnia w Wo艂ominie

Poradnia Warszawa Bia艂o艂臋ka

Strona g艂贸wnaBlogTerapia schemat贸w 鈥 jak wygl膮da?

Terapia schemat贸w 鈥 jak wygl膮da?

Kategorie:
Doros艂yDzieckoPsycholog

Terapia schemat贸w jest integracyjnym, systematycznym i ustrukturyzowanym podej艣ciem terapeutycznym. Jej pocz膮tki by艂y rozszerzeniem terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburze艅 osobowo艣ci, ale od tego czasu rozwin臋艂a w艂asn膮 to偶samo艣膰. Wykorzystuje r贸偶ne koncepcje i metody wywodz膮ce si臋 z innych szk贸艂. W艣r贸d nich tajniki terapii Gestalt i psychoanaliz臋. Dowiedz si臋, czym jest, jak wygl膮da i kiedy warto podj膮膰 terapi臋 schemat贸w.

Spis tre艣ci:

Odrobina historii 鈥 poznaj terapi臋 schemat贸w Younga

Na czym polega terapia schemat贸w?

Schematy 鈥 podstawowe poj臋cia terapii schemat贸w

Nieadaptacyjne tryby radzenia sobie

Jak wygl膮da rozw贸j terapii schematu w relacji terapeutycznej?

W jakich sytuacjach terapia schemat贸w przyniesie efekty?

Co daje pacjentowi terapia schemat贸w?

W czym terapia schematu r贸偶ni si臋 od psychoterapii poznawczo-behawioralnej?

 

Odrobina historii 鈥 poznaj terapi臋 schemat贸w Younga

terapia schemat贸w co to

Tw贸rca terapii schemat贸w 鈥 Jeffrey Young zacz膮艂 rozwija膰 t臋 koncepcj臋 w po艂owie lat 80. XX wieku. Stara艂 si臋 pom贸c pacjentom z przewlek艂ymi problemami osobowo艣ciowymi, na kt贸re nie dzia艂a艂a tradycyjna terapia poznawczo-behawioralna. W tym celu Young rozszerzy艂 elementy terapii poznawczo-behawioralnej, zwracaj膮c si臋 do dzieci艅stwa i adolescencji w poszukiwaniu 藕r贸d艂a problem贸w psychologicznych pacjenta. Stwierdzi艂, 偶e jest to konieczne, opr贸cz podkre艣lenia relacji terapeutycznej jako podstawowego narz臋dzia w psychoterapii.

Terapia schemat贸w zosta艂a tak skonstruowana, by po艂膮czy膰 mocne strony wielu podej艣膰 psychoterapeutycznych. Zosta艂y one zintegrowane w jednolite ramy, by jak najlepiej pom贸c pacjentowi. Terapia schemat贸w wykorzystuje zasadniczo elementy poznawczo-behawioralne, mieszaj膮c je z innymi wywodz膮cymi si臋 z psychoanalizy, Gestaltu, teorii przywi膮zania, konstruktywizmu i modelu relacji z obiektem.

Young za艂o偶y艂 pierwszy Instytut Terapii Schemat贸w w po艂owie lat 90. na Manhattanie w Nowym Jorku. Przyj臋ta przez wielu psychoterapeut贸w w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji, terapia przyci膮gn臋艂a uwag臋 badaczy z Holandii, kt贸rzy opracowywali zakrojone na szerok膮 skal臋 badania nad leczeniem ni膮 zaburze艅 osobowo艣ci typu borderline. Dzi艣 ta metoda uwa偶ana jest za bogate i kompletne podej艣cie w psychoterapii, zw艂aszcza w przypadku problem贸w z osobowo艣ci膮 pacjenta.

Na czym polega terapia schemat贸w?

Terapia schemat贸w skupia si臋 na interwencji we wzorcach dzia艂a艅, spostrze偶e艅 i uczu膰, kt贸re pojawiaj膮 si臋 w dzieci艅stwie i kt贸re utrwalaj膮 si臋 jako nieprzystosowawcze zachowania przez ca艂e doros艂e 偶ycie. W tym sensie nazwane schematami zachowania znajduj膮 si臋 na g艂臋bszym poziomie poznania, wi膮偶膮c si臋 z kwestiami instynktownymi i nie艣wiadomymi. Model terapeutyczny 艣ledzi drog臋 tych schemat贸w ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem relacji interpersonalnych pacjenta.

Nast臋pnie uzyskuje si臋 umiej臋tno艣膰 postrzegania problem贸w osobowo艣ciowych i charakterologicznych. W przypadku pacjent贸w z zaburzeniami osobowo艣ci negatywne emocje i reakcje utrwalaj膮 si臋, a osoba nie zauwa偶a i nie wie, sk膮d si臋 wzi臋艂y. Takie realia tworz膮 sztywne schematy, kt贸re s膮 bardzo odporne na modyfikacje. W kolejnym kroku terapia schemat贸w k艂adzie nacisk na korzenie tych uczu膰 i ich rozpoznawanie poprzez techniki emocjonalne, poznawcze i behawioralne.

Praktyka wykaza艂a skuteczno艣膰 tego podej艣cia w chronicznych problemach, kt贸re s膮 oporne na inne podej艣cia psychologiczne. Poniewa偶 cechy nieprzystosowane s膮 cz臋艣ci膮 osobowo艣ci, pacjentowi trudno jest postrzega膰 je jako aspekty negatywne. Cz臋sto ludzie zg艂aszaj膮 racjonalne zrozumienie, 偶e nie maj膮 dowod贸w na utrzymywanie si臋 ich uczu膰 i my艣li, ale twierdz膮, 偶e nadal odczuwaj膮 pewne emocje. W takich przypadkach terapia schemat贸w jest dobr膮 alternatyw膮 dla podej艣cia poznawczo-behawioralnego. Zajmuje si臋 objawami, rozumiej膮c relacje i wprowadzaj膮c zmiany w strukturze psychicznej, w spos贸b empatyczny i ostro偶ny.

Schematy 鈥 podstawowe poj臋cia terapii schemat贸w

terapia schemat贸w na czym polega

Czy wiesz, 偶e to, co dzieje si臋 w dzieci艅stwie i w okresie dojrzewania, ma bezpo艣rednie prze艂o偶enie na doros艂e 偶ycie cz艂owieka? Potrzeby emocjonalne dziecka musz膮 zosta膰 przyj臋te i zaspokojone. Do艣wiadczenia prze偶yte w dzieci艅stwie wraz z temperamentem dziecka tworz膮 co艣, co nazywa si臋 schematami nieprzystosowania. To one kszta艂tuj膮 spos贸b my艣lenia (poznania) o sobie i 艣wiecie, o zachowaniach i uczuciach w obliczu sytuacji 偶yciowych.

Schemat jest typowym wzorcem uczu膰, my艣li i wra偶e艅, kt贸re kieruj膮 zachowaniem. To to, co Jeffrey Young nazywa trwa艂ymi, niekorzystnymi, nieadaptacyjnymi wzorcami zachowa艅, kt贸re kto艣 naby艂 w艂a艣nie w dzieci艅stwie i w okresie dojrzewania. Sta艂o si臋 to przez to, 偶e jego podstawowe potrzeby emocjonalne nie zosta艂y zaspokojone.

Schematy s艂u偶膮 cz艂owiekowi do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb w kr贸tkim okresie. Wed艂ug Younga do tych najwa偶niejszych nale偶膮:

  • potrzeba bezpiecznego przywi膮zania,
  • potrzeba autonomii i kompetencji,
  • potrzeba kontroli,
  • potrzeba spontaniczno艣ci i zabawy,
  • potrzeba wyra偶ania swoich uczu膰 i potrzeb.

W celu ich zaspokojenia stosuje si臋 wzorce zachowa艅 wyuczone w dzieci艅stwie, co w d艂u偶szej perspektywie ma niekorzystne konsekwencje. Schemat cz臋sto prowadzi do problem贸w interpersonalnych i uniemo偶liwia osobom nim dotkni臋tym prowadzenie satysfakcjonuj膮cego 偶ycia. Pomimo swoich wad, schematy te utrzymuj膮 si臋 w 偶yciu, poniewa偶 wynikaj膮ce z nich strategie radzenia sobie os贸b nimi dotkni臋tych maj膮 nie tylko wady, ale tak偶e kr贸tkoterminowe zalety. Typowe dla schematu jest r贸wnie偶 to, 偶e zachowanie jest sztywne i ma艂o dostosowane do konkretnej sytuacji. W ten spos贸b schematy uniemo偶liwiaj膮 komu艣 rozw贸j psychiczny.

Oto przyk艂ady takich schemat贸w.

  • Kto艣, kto cz臋sto by艂 pozostawiony jako dziecko lub do艣wiadczy艂 wielu odrzuce艅, mo偶e rozwin膮膰 schemat porzucenia. Jako osoba doros艂a r贸wnie偶 boi si臋 porzucenia i mo偶e bardzo mocno lgn膮膰 do innych os贸b 鈥 tak偶e tych, kt贸re sprawiaj膮 jej przykro艣膰.
  • Kto艣, kto w dzieci艅stwie nie by艂 nauczony samodzielno艣ci i by艂 ci膮gle odci膮偶any od zada艅, mo偶e rozwin膮膰 schemat zale偶no艣ci. Nawet jako doros艂y czuje si臋 niekompetentny i nie ufa sobie w wykonywaniu wielu zada艅. Czuje si臋 zale偶ny od innych ludzi, podporz膮dkowuje si臋 im oraz nie wyra偶a w艂asnych 偶ycze艅 i potrzeb.
  • Je艣li kto艣 by艂 bardzo rozpieszczany przez swoich rodzic贸w jako dziecko i prawie nie stawiano mu 偶adnych ogranicze艅, mo偶e wypracowa膰 wzorzec postawy roszczeniowej. Jako osoba doros艂a b臋dzie mie膰 poczucie, 偶e musi dosta膰 wszystko, czego chce. Mo偶e wi臋c szybko wpada膰 a napady z艂o艣ci i robi膰 awantury, je艣li nie dostanie tego, czego chce.

Nieadaptacyjne tryby radzenia sobie

Aby poradzi膰 sobie ze schematami i zwi膮zanymi z nimi, cz臋sto trudnymi do zniesienia uczuciami, ludzie wypracowuj膮 okre艣lone style radzenia sobie. Wed艂ug Younga s膮 to nieadaptacyjne schematy, tryby radzenia sobie, kt贸re pojawiaj膮 si臋 w okre艣lonej sytuacji i przybieraj膮 form臋 okre艣lonego zachowania, okre艣lonych my艣li i/lub okre艣lonych uczu膰. W zakresie terapii schemat贸w wyr贸偶nia si臋 kilkana艣cie tryb贸w schemat贸w, kt贸re dzieli si臋 na kilka grup.

Tryby dzieci臋ce

  • Wra偶liwe/bezbronne/porzucone/odrzucone dziecko, kt贸rego uczucia zosta艂y zranione i kt贸re odczuwa niepok贸j lub samotno艣膰.
  • Niezadowolone/w艣ciek艂e dziecko, kt贸re jest zdenerwowane, 偶e jego potrzeby nie s膮 zaspokajane i kt贸re dzia艂a bez my艣lenia o konsekwencjach.
  • Impulsywne/niezdyscyplinowane dziecko, kt贸remu trudno jest przyj膮膰 frustracj臋 i dzia艂a膰 wy艂膮cznie zgodnie ze swoimi pragnieniami i sk艂onno艣ciami, nie zastanawiaj膮c si臋 nad konsekwencjami.

Tryby 鈥瀝odzicielskie鈥

Mog膮 wynika膰 z tego, 偶e dana osoba przyj臋艂a wcze艣niejsze, niekorzystne zachowanie swoich rodzic贸w lub innych os贸b wa偶nych w jej 偶yciu, takich jak dziadkowie lub nauczyciele. W doros艂ym 偶yciu zachowuje si臋 wobec siebie tak, jak kiedy艣 zachowywali si臋 jego opiekunowie. Tryby rodzicielskie s膮 jak wewn臋trzne g艂osy, kt贸re kto艣 鈥瀞艂yszy鈥 w okre艣lonych momentach.

Rozr贸偶nia si臋 tryb rodzica:

  • uw艂aczaj膮cy/karz膮cy: kto艣 ogranicza, krzywdzi, lekcewa偶y samego siebie. Mo偶e podejmowa膰 pr贸by samob贸jcze lub anga偶owa膰 si臋 w autodestrukcyjne zachowania;
  • wymagaj膮cy: kto艣 stawia sobie nadmierne wymagania, kt贸re s膮 trudne lub niemo偶liwe do spe艂nienia. Mog膮 one dotyczy膰 w艂asnych wynik贸w lub relacji spo艂ecznych (na przyk艂ad konieczno艣膰 zadowolenia wszystkich, tylko nie siebie).

Tryby radzenia sobie

Wewn臋trzne napi臋cia cz臋sto powstaj膮 mi臋dzy r贸偶nymi trybami, na przyk艂ad mi臋dzy wymaganiami tryb贸w rodzica a reakcj膮 bezbronnego dziecka. Na przyk艂ad 鈥瀢ewn臋trzny g艂os鈥 rodzica m贸wi mu, 偶e zadanie musi zosta膰 wykonane natychmiast i doskonale, podczas gdy bezbronne 鈥瀢ewn臋trzne dziecko鈥 czuje si臋 przyt艂oczone i ma tendencj臋 do zwlekania. Je艣li osobie zainteresowanej nie udaje si臋 zredukowa膰 wewn臋trznego napi臋cia, w d艂u偶szej perspektywie mo偶e to prowadzi膰 do objaw贸w zaburze艅 psychicznych.

Nieadaptacyjnymi trybami schemat贸w w samodzielnym sposobie radzenia sobie z wyzwaniami codzienno艣ci s膮:

  • unikaj膮cy obro艅ca: unikanie konflikt贸w i sytuacji, kt贸re prowadz膮 do odczuwania emocji;
  • od艂膮czony obro艅ca: od艂膮czenie emocjonalne, zrywanie kontakt贸w, izolowanie si臋 od innych oraz odrzucanie pomocy;
  • od艂膮czony samoukoiciel: anga偶owanie si臋 w nieadaptacyjne zachowania (np. hazard, alkohol, narkotyki, pracoholizm), kt贸re maj膮 odci膮膰 od odczuwania emocji;
  • rozz艂oszczony obro艅ca: robienie wszystkiego, by tylko zniech臋ci膰 do siebie innych;
  • uleg艂y poddany: rezygnowanie z w艂asnych potrzeb po to, by zadowoli膰 innych.

W艣r贸d dysfunkcyjnych schemat贸w radzenia sobie mo偶na wyr贸偶ni膰 jeszcze tryby nadmiernej kompensacji z takimi postawami jak:

  • samouwielbiacz: poczucie bycie lepszym od innych, brak empatii, zrozumienia, wy偶szo艣膰 i roszczeniowo艣膰;
  • oszust i manipulator: kierowanie si臋 k艂amstwem i manipulacj膮, by zdoby膰 co艣 za wszelk膮 cen臋 lub komu艣 zaszkodzi膰;
  • drapie偶ca: skupienie na wyeliminowaniu zagro偶enia, kierowanie si臋 agresj膮 i zimn膮 kalkulacj膮;
  • perfekcjonistyczny nadmierny kontroler: ch臋膰 utrzymania wszystkiego pod absolutn膮 kontrol膮 przy zachowaniu pe艂nego perfekcjonizmu;
  • poszukiwacza uwagi: ch臋膰 przyci膮gni臋cia za wszelk膮 cen臋 zainteresowania innych os贸b, np. poprzez podejmowanie ekstrawaganckich dzia艂a艅;
  • strofuj膮cy nadmierny kontroler: utrzymywanie postawy panowania nad innymi, strofowania ich, pouczania i poprawiania;
  • paranoidalny nadmierny kontroler: skupienie na podejrzliwo艣ci i czujno艣ci z przekonaniem konieczno艣ci kontrolowania i sprawdzania innych;
  • atak i zastraszanie: obawa przed byciem pod kontrol膮 innych prowadzi do czerpania przyjemno艣ci z agresywnego, niemi艂ego i spontanicznego zachowania.

Adaptacyjne tryby radzenia sobie

Tryby zdrowego doros艂ego i tryb szcz臋艣liwego dziecka, w przeciwie艅stwie do innych tryb贸w, obejmuj膮 korzystne zachowania. Szcz臋艣liwe dziecko to stan, w kt贸rym kto艣 kocha siebie, odczuwa rado艣膰 z 偶ycia, cieszy si臋 ma艂ymi rzeczami i zna swoj膮 warto艣膰. Jego potrzeby zosta艂y zaspokojone, wi臋c ma silne poczucie bezpiecze艅stwa i wiary w siebie. Jest to jedyny zdrowy schemat w艣r贸d tryb贸w dzieci臋cych.

Natomiast w kwestii trybu zdrowego doros艂ego wyr贸偶nia si臋 opieku艅czy tryb doros艂ego i ograniczaj膮cy tryb doros艂ego. W trybie opieku艅czym dostrzega si臋 w艂asne uczucia i potrzeby oraz przychylnie dba o zaspokojenie ich potrzeb. W trybie ograniczania stawia sobie znacz膮ce granice i bierze odpowiedzialno艣膰 za swoje czyny, nie przeceniaj膮c, ani nie poni偶aj膮c siebie.

Jak wygl膮da rozw贸j terapii schematu w relacji terapeutycznej?

jak przebiega terapia schemat贸w

Pocz膮tek terapii schematu to czas, w kt贸rym terapeuta pyta najpierw o aktualne problemy pacjenta oraz o to, sk膮d si臋 wzi臋艂y. Wsp贸lnie z pacjentem ustala r贸wnie偶 cele terapii. W tej fazie klient otrzymuje r贸wnie偶 informacje o za艂o偶eniach i koncepcjach terapii schemat贸w oraz o sposobie post臋powania. Co wi臋cej, terapeuta i pacjent wsp贸lnie pracuj膮 nad znalezieniem niekorzystnych schemat贸w lub tryb贸w, kt贸re prowadz膮 do powtarzaj膮cych si臋 pewnych niekorzystnych zachowa艅. Psychoterapeuta uznaje, 偶e dotychczasowe zachowanie by艂o najlepszym mo偶liwym rozwi膮zaniem, pr贸b膮 zaspokojenia podstawowych potrzeb pacjenta.

Schematy mo偶na zidentyfikowa膰 za pomoc膮 kwestionariuszy, a nast臋pnie sprawdzi膰 w rozmowie z pacjentem. Na przyk艂ad nale偶y wymieni膰 sytuacje w swoim 偶yciu, w kt贸rych do艣wiadczy艂o si臋 bardzo silnych negatywnych uczu膰. Cz臋sto nie mo偶na ich wyt艂umaczy膰 sytuacj膮 wyzwalaj膮c膮, ale aktywacj膮 schemat贸w, kt贸re powsta艂y w dzieci艅stwie. Ponadto pacjent powinien stopniowo rozumie膰, w jaki spos贸b schematy powsta艂y w kontek艣cie historii jego 偶ycia. W ten spos贸b mo偶e kwestionowa膰 swoje wcze艣niejsze wzorce zachowa艅 i stopniowo je zmienia膰.

Kolejna faza technik terapii schemat贸w polega na zmianie niekorzystnych wzorc贸w: nale偶y je teraz zmienia膰 i os艂abia膰 r贸偶nymi technikami. Celem jest stopniowa rezygnacja z niekorzystnych wzorc贸w zachowa艅 i nauka 艣wiadomego i odpowiedniego, elastycznego zaspokajania podstawowych potrzeb. Innymi s艂owy, tryb 鈥瀦drowego doros艂ego鈥 powinien by膰 coraz bardziej wzmacniany, a osoba dotkni臋ta problemami powinna uczy膰 si臋 zaspokajania swoich potrzeb w spos贸b doros艂y.

W celu zmiany schemat贸w cz臋sto stosuje si臋 w terapii odgrywanie r贸l, w kt贸rych pacjent symbolicznie przejmuje rol臋 poszczeg贸lnych problem贸w wewn臋trznych. Na przyk艂ad powinien postawi膰 si臋 w roli dziecka w okre艣lonej sytuacji i wyrazi膰 to, co czuje. Terapeuta mo偶e w takiej sytuacji przyj膮膰 rol臋 rodzica. Nast臋pnie przedstawia pacjentowi cechy rodzicielskie, kt贸rych brakowa艂o mu w poprzednim 偶yciu. W ten spos贸b psychoterapeuta mo偶e okaza膰 pacjentowi troskliw膮 lub emocjonaln膮 uwag臋, da膰 mu stabilizacj臋, wzmocni膰 jego pewno艣膰 siebie czy promowa膰 jego niezale偶no艣膰.

Pod koniec terapii to, czego si臋 nauczy艂e艣, przek艂ada si臋 coraz bardziej na codzienne 偶ycie. Jednocze艣nie pacjent powinien teraz powoli odcina膰 si臋 od relacji terapeutycznej. Omawiane zostaj膮 r贸wnie偶 sytuacje, w jaki spos贸b mo偶na unikn膮膰 nawrot贸w do starych wzorc贸w zachowa艅.

馃憠 Je偶eli potrzebujesz pomocy, wsparcia psychologicznego plac贸wki naszych poradni znajduj膮 si臋 w:

W jakich sytuacjach terapia schemat贸w przyniesie efekty?

efekty terapii schemat贸w

Skuteczno艣膰 terapii schemat贸w ma na celu reagowanie na d艂ugotrwa艂e z艂o偶one wzorce nieprzystosowania i zwraca wi臋ksz膮 uwag臋 na czynniki aktywne w dzieci艅stwie. Wi臋kszy nacisk k艂adzie si臋 na wykorzystanie technik obrazowania, eksperymentalnych i interpersonalnych. To one pozwalaj膮 zaj膮膰 si臋 aspektami emocjonalnymi oraz tymi, do kt贸rych dost臋p jest utrudniony. Na terapeut臋 terapii schemat贸w i relacj臋 terapeutyczn膮 patrzy si臋 jak na instrumenty zmiany.

Terapia schemat贸w jest mocno oparta na teorii przywi膮zania Johna Bowlby’ego. To ona podkre艣la, jak wa偶ne jest, aby noworodek nawi膮za艂 relacj臋 z co najmniej jednym g艂贸wnym opiekunem, aby jego rozw贸j spo艂eczny i emocjonalny przebiega艂 normalnie. Wed艂ug Jeffreya Younga podstawowe patologie osobowo艣ci powstaj膮, gdy podstawowe potrzeby emocjonalne nie s膮 zaspokojone w dzieci艅stwie. Dlatego te偶 wykorzystuje si臋 t臋 metod臋 w leczeniu zaburze艅 osobowo艣ci.

Skuteczno艣膰 terapii schematu znalaz艂a naukowe potwierdzenie w badaniu pacjent贸w z borderline. Ponadto mog膮 z niej skorzysta膰:

  • osoby z narcystycznym lub antyspo艂ecznym zaburzeniem osobowo艣ci;
  • ludzie z zaburzon膮 samoocen膮 i niskim poczuciem w艂asnej warto艣ci;
  • osoby, kt贸re maj膮 problemy z asertywno艣ci膮, nawi膮zywaniem sta艂ych relacji, kontrolowaniem swoich emocji.

Terapi臋 schematu rekomenduje si臋 nie tylko w przypadku zaburze艅 osobowo艣ci. Mo偶e przynie艣膰 korzy艣ci innym osobom, kt贸re nie wykazuj膮 oznak zaburze艅, ale maj膮 trudno艣ci z wyra偶aniem swoich uczu膰 i emocji. Ci ludzie maj膮 blokady, kt贸re uniemo偶liwiaj膮 im swobodne wyra偶anie siebie. Jest pomocna tak偶e przy charakterystycznych, chronicznych problemach, takich jak zaburzenia zwi膮zane z u偶ywaniem substancji psychoaktywnych czy zaburzenia od偶ywiania. Prowadz膮cy terapi臋 schemat贸w podkre艣laj膮 jej znaczenie w rozwi膮zywaniu problem贸w ma艂偶e艅skich i og贸lnie relacyjnych.

Terapia schemat贸w jest na og贸艂 dobrze akceptowana przez pacjent贸w i mo偶e by膰 stosowana w grupach oraz w pracy profilaktycznej z dzie膰mi i m艂odzie偶膮. Trwa zwykle od roku do trzech lat, co definiuje j膮 jako terapi臋 艣rednio- lub d艂ugoterminow膮. Niew膮tpliw膮 zalet膮 takiej interwencji jest to, 偶e wykorzystuje ona wk艂ad r贸偶nych podej艣膰 psychologicznych. Dlatego psychologowie z r贸偶nych dziedzin terapii mog膮 wykorzystywa膰 terapi臋 schemat贸w do osi膮gania g艂臋bszych rezultat贸w u pacjent贸w, kt贸rzy s膮 oporni na tradycyjne techniki leczenia.

Co daje pacjentowi terapia schemat贸w?

Terapia schemat贸w pozwala pacjentom zrozumie膰 siebie i swoje problemy. Celem terapii jest pomoc w zaspokojeniu podstawowych potrzeb emocjonalnych osoby, kt贸ra zg艂osi si臋 do terapeuty. Kluczowe kroki do osi膮gni臋cia tego celu obejmuj膮 nauczenie si臋 kilku wa偶nych postaw.

  • Zako艅czenie stosowania nieprzystosowawczych styl贸w radzenia sobie i sposob贸w, kt贸re blokuj膮 kontakt samego siebie ze swoimi uczuciami.
  • Uzdrawianie wra偶liwych schemat贸w i tryb贸w, zaspokajaj膮c potrzeby zar贸wno w relacji terapeutycznej, jak i poza ni膮.
  • Wprowadzenie rozs膮dnych granic dla gniewnych, impulsywnych lub nadmiernie kompensuj膮cych nastroj贸w i schemat贸w.
  • Walczenie z karz膮cymi, nadmiernie krytycznymi lub wymagaj膮cymi schematami i manierami.
  • Budowanie zdrowych schemat贸w i dbanie o sw贸j dobry nastr贸j.

W czym terapia schematu r贸偶ni si臋 od psychoterapii poznawczo – behawioralnej?

Mimo 偶e terapia schematu opiera si臋 na podej艣ciu poznawczo-behawioralnym, nieco si臋 od niego r贸偶ni. Jedn膮 z podstawowych cech pierwszych podej艣膰 terapii poznawczo-behawioralnej jest zasadniczo praca z bardziej racjonalnymi strukturami poznania. Przez to staje si臋 ona mniej skuteczna w przypadku pacjent贸w z bardziej z艂o偶onymi problemami charakterologicznymi lub z zaburzeniami osobowo艣ci. Terapia schemat贸w jest uwa偶ana za rozwini臋cie pierwotnej teorii kr贸tkoterminowej poznawczo-behawioralnej. Jej zadaniem jest rozszerzenie i stworzenie nowych strategii leczenia przewlek艂ych, bardziej sztywnych problem贸w pacjent贸w, kt贸rzy nie reaguj膮 w zadowalaj膮cy spos贸b na standardowe leczenie.

Terapia poznawczo-behawioralna koncentruje si臋 na tym, 偶e cierpienie i dysfunkcyjne zachowania s膮 powi膮zane z naszymi my艣lami. Wywodz膮 si臋 one z przekona艅 i wp艂ywaj膮 na reakcje i uczucia fizjologiczne. Leczenie obejmuje wi臋c restrukturyzacj臋 poznawcz膮, a tak偶e psychoedukacj臋 i zmiany behawioralne. Chodzi o to, 偶e dzia艂aj膮c na te punkty, mo偶na r贸wnie偶 przekszta艂ci膰 emocje. Z kolei terapia schematu koncentruje si臋 na pracy nad schematami, zw艂aszcza tymi, kt贸re powsta艂y we wczesnym dzieci艅stwie. Ponadto du偶y nacisk k艂adzie si臋 na relacj臋 terapeutyczn膮, kt贸ra pomaga w opracowaniu strategii radzenia sobie.

Podej艣cie poznawczo-behawioralne jest wskazane w przypadku r贸偶nych zaburze艅 i problem贸w emocjonalnych. Depresja, l臋k, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD), l臋k napadowy, fobia spo艂eczna, strach przed prowadzeniem samochodu, zaburzenia od偶ywiania, obni偶one poczucie w艂asnej warto艣ci, trudno艣ci w relacjach mi臋dzyludzkich i zaburzenia osobowo艣ci to tylko niekt贸re z mo偶liwych przypadk贸w leczenia t膮 metod膮. Natomiast terapia schemat贸w jest stosowana g艂贸wnie w przypadku zaburze艅 osobowo艣ci, takich jak borderline, antyspo艂eczne i narcystyczne zaburzenie osobowo艣ci. Stosuje si臋 go r贸wnie偶 w przypadkach, w kt贸rych wyst臋puj膮 pewne cechy osobowo艣ci, ale nie do ko艅ca wskazuj膮 one na zaburzenie.

Pewne jest, 偶e osoby, kt贸re potrzebuj膮 pomocy, powinny jak najszybciej zg艂osi膰 si臋 do poradni psychologicznej, gdzie zostan膮 skierowane do odpowiedniego terapeuty.

 

Teksty na stronie maj膮 charakter informacyjny i nie zast臋puj膮 us艂ug 艣wiadczonych przez profesjonalist贸w.

Chcesz by膰 na bie偶膮co z naszymi artyku艂ami psychologicznymi?
Polub nas na Facebook
Udost臋pnij wpis na Facebooku, aby pom贸c innym osobom!